Ολυμπιακός, Θύρα 7: Το χρονικό της τραγωδίας, 45 χρόνια μετά κανείς δεν ξεχνά
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η 8η Φεβρουαρίου 1981 αναμφίβολα δεν ήταν μια μέρα αγώνα και ένας… αγωνιστικός θρίαμβος. Ήταν η στιγμή που το ποδόσφαιρο στην Ελλάδα φόρεσε μαύρα.
Η Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 1981 ξημέρωσε όπως τόσες άλλες. Για χιλιάδες ανθρώπους, όμως, έμελλε να εξελιχθεί στη σκοτεινότερη ημερομηνία στην ιστορία του ελληνικού αθλητισμού. Εκείνη την ημέρα, το ποδόσφαιρο σταμάτησε να είναι παιχνίδι. Στη Θύρα 7 του σταδίου «Γεώργιος Καραϊσκάκης», 21 άνθρωποι δεν γύρισαν ποτέ σπίτι τους.
Η τραγωδία της Θύρας 7 δεν είναι ένα δυστύχημα. Αποτελεί ένα συλλογικό τραύμα, μια πληγή που παραμένει ανοιχτή εδώ και δεκαετίες. Μια ιστορία που συνδέει τον ενθουσιασμό με τον πανικό, τη χαρά με τον θάνατο, τη σιωπή με την οργή.
Θύρα 7 | Το ντέρμπι που έμοιαζε γιορτή
Ο Ολυμπιακός υποδεχόταν την ΑΕΚ στο πλαίσιο της 20ής αγωνιστικής του πρωταθλήματος. Ένα ντέρμπι κορυφής, με τις δύο ομάδες –και τον Άρη– να διεκδικούν τον τίτλο. Από νωρίς το πρωί, το Φάληρο πλημμύρισε από φιλάθλους. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, οικογένειες, παρέες, νέοι και παιδιά κατευθύνονταν στο γήπεδο.
Το Καραϊσκάκη γέμισε ασφυκτικά. Περισσότεροι από 35.000 φίλαθλοι βρέθηκαν στις εξέδρες, ενώ πολλοί μπήκαν χωρίς εισιτήριο. Κανείς δεν ανησύχησε, όπως και κανείς δεν προέβλεψε τι θα ακολουθούσε. Η ατμόσφαιρα θύμιζε γιορτή και όχι πεδίο κινδύνου.
Μέσα στο γήπεδο, ο Ολυμπιακός κυριάρχησε απόλυτα. Το τελικό 6-0 απέναντι στην ΑΕΚ έγραψε ιστορία. Ο Γαλάκος πέτυχε χατ-τρικ, οι Κουσουλάκης, Ορφανός και Βαμβακούλας συμπλήρωσαν τον θρίαμβο. Οι εξέδρες σείονταν από ενθουσιασμό. Οι φίλαθλοι τραγουδούσαν, πανηγύριζαν, κατέβαιναν τα σκαλιά για να πλησιάσουν τον αγωνιστικό χώρο.
Κανείς δεν γνώριζε ότι αυτά τα σκαλιά οδηγούσαν στον θάνατο.
Η στιγμή που όλα κατέρρευσαν
Λίγα λεπτά πριν τη λήξη, πλήθος φιλάθλων από τη Θύρα 7 άρχισε να κατεβαίνει προς την έξοδο. Ο σκοπός τους ήταν απλός, να φτάσουν πιο κοντά στον αγωνιστικό χώρο και να αποθεώσουν τους παίκτες. Μπροστά τους, όμως, βρέθηκε ένα αδιανόητο εμπόδιο. Η πόρτα της εξόδου δεν ήταν πλήρως ανοιχτή.
Η ροή του κόσμου από πίσω αυξανόταν συνεχώς. Όσοι βρίσκονταν μπροστά σταμάτησαν απότομα. Εκείνοι που ακολουθούσαν δεν μπορούσαν να δουν. Οι σκάλες ήταν στενές, ο φωτισμός ανεπαρκής. Δεν υπήρχε διαχωριστικό κιγκλίδωμα. Μοιραία μέσα σε δευτερόλεπτα, η πίεση μετατράπηκε σε παγίδα.
Άνθρωποι έπεφταν ο ένας πάνω στον άλλον. Σώματα εγκλωβίστηκαν, κραυγές πνίγηκαν μέσα στον πανικό. Ο χρόνος πάγωσε, μέσα σε λίγα λεπτά, 21 ζωές χάθηκαν από ασφυξία και σύνθλιψη. Η χαρά μετατράπηκε σε απόλυτη φρίκη.
Η Ελλάδα παγώνει
Η είδηση εξαπλώθηκε αστραπιαία. Νοσοκομεία γέμισαν τραυματίες. Το Τζάνειο βρέθηκε στο επίκεντρο ενός εθνικού πένθους. Γονείς αναζητούσαν τα παιδιά τους, αδέλφια περίμεναν… νέα. Η χώρα παρακολουθούσε σοκαρισμένη.
Δεν υπήρχαν πια ομάδες, δεν υπήρχαν νικητές και ηττημένοι. Το ελληνικό ποδόσφαιρο είχε βυθιστεί στο πένθος.
Ο τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης επισκέφθηκε το νοσοκομείο και δήλωσε ότι επρόκειτο για ατύχημα χωρίς ευθύνες. Η δήλωση προκάλεσε αντιδράσεις. Οι οικογένειες των θυμάτων ζητούσαν απαντήσεις. Ζητούσαν δικαιοσύνη.
Θύρα 7 | Η έρευνα και οι πρώτες κατηγορίες
Το κράτος διέταξε έρευνα. Ειδικοί εξέτασαν τον χώρο, τις εξόδους, τις σκάλες, τις πόρτες. Η έκθεση ολοκληρώθηκε το 1982. Ο εισαγγελέας Πειραιά άσκησε διώξεις, στο εδώλιο κάθισαν υπεύθυνοι φορείς, αστυνομικοί και οι φύλακες της Θύρας 7.
Η κατηγορία, ανθρωποκτονία από αμέλεια και πρόκληση σωματικών βλαβών.
Η δίκη ξεκίνησε το 1984 μέσα σε τεταμένο κλίμα. Συγγενείς θυμάτων παρακολουθούσαν κάθε συνεδρίαση με αγωνία και οργή. Οι καταθέσεις διέφεραν. Άλλοι μιλούσαν για ανοιχτές πόρτες. Άλλοι περιέγραφαν τουρνικέ στη θέση τους και πόρτες μισόκλειστες.
Η αυτοψία στη Θύρα 7 επιβεβαίωσε κάτι κρίσιμο: τα σκαλιά ήταν εξαιρετικά επικίνδυνα.
Η απόφαση που δίχασε
Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο καταδίκασε πέντε φύλακες σε πολυετείς ποινές φυλάκισης. Οι αστυνομικοί αθωώθηκαν, οι φύλακες άσκησαν έφεση και αφέθηκαν ελεύθεροι.
Στο Εφετείο, η υπόθεση πήρε δραματική τροπή. Ο εισαγγελέας πρότεινε την αθώωση όλων, το δικαστήριο συμφώνησε. Η τελική απόφαση απέδωσε την ευθύνη αποκλειστικά στην κακή κατασκευή της Θύρας 7. Κανείς δεν τιμωρήθηκε.
Οι συγγενείς αντέδρασαν με οργή, φώναξαν, κατήγγειλαν. Έφυγαν με την αίσθηση ότι το κράτος τούς γύρισε την πλάτη.
Οι 21 που δεν ξεχάστηκαν ποτέ
Τα θύματα της τραγωδίας ήταν παιδιά, νέοι, εργαζόμενοι, μια γυναίκα. Άνθρωποι που πήγαν να δουν έναν αγώνα και δεν επέστρεψαν ποτέ.
Η μνήμη τους παραμένει ζωντανή. Κάθε 8 Φεβρουαρίου, η Θύρα 7 γίνεται τόπος σιωπής. Στεφάνια, κεριά, ονόματα. Το σύνθημα «Αδέρφια ζείτε, εσείς μας οδηγείτε» ακούγεται ακόμα.
Η κληρονομιά της τραγωδίας
Η τραγωδία της Θύρας 7 άλλαξε τον τρόπο που αντιμετωπίζεται η ασφάλεια στα ελληνικά γήπεδα. Οδήγησε σε νέους κανονισμούς, αλλαγές υποδομών και αυστηρότερα μέτρα. Το τίμημα, όμως, υπήρξε βαρύ.
Σαράντα και πλέον χρόνια μετά, το ερώτημα παραμένει, μπορούσε να είχε αποφευχθεί; Η απάντηση βρίσκεται σε μια πόρτα που δεν άνοιξε ποτέ.
Θύρα 7 | Τα 21 θύματα:
- Παναγιώτης Τουμανίδης (14 ετών)
- Κώστας Σκλαβούνης (16 ετών)
- Ηλίας Παναγούλης (17 ετών)
- Γεράσιμος Αμίτσης (18 ετών)
- Γιάννης Κανελλόπουλος (18 ετών)
- Σπύρος Λεωνιδάκης (18 ετών)
- Γιάννης Σπηλιόπουλος (19 ετών)
- Νίκος Φίλος (19 ετών)
- Γιάννης Διαλυνάς (20 ετών)
- Βασίλης Μάχας (20 ετών)
- Ευστράτιος Πούπος (20 ετών)
- Μιχάλης Κωστόπουλος (21 ετών)
- Ζωγραφούλα Χαϊρατίδου (23 ετών)
- Σπύρος Ανδριώτης (24 ετών)
- Κώστας Καρανικόλας (26 ετών)
- Μιχάλης Μάρκου (27 ετών)
- Κώστας Μπίλας (28 ετών)
- Αναστάσιος Πιτσόλης (30 ετών)
- Αντώνης Κουρουπάκης (34 ετών)
- Χρήστος Χατζηγεωργίου (34 ετών)
- Δημήτριος Αδαμόπουλος (40 ετών)
Το χρονικό του δράματος
- 16:58 Ένας από τους φιλάθλους γλίστρησε στα σκαλοπάτια της Θύρας 7, παρασύροντας και άλλους που ήταν ήδη εκεί. Η πόρτα ήταν κλειστή ή μισάνοιχτη. Όσοι ακολουθούσαν δεν γνώριζαν τι συνέβαινε μπροστά τους, καταπατώντας τους μπροστινούς. Άρχισε να επικρατεί συνωστισμός και ασφυξία.
- 17:03 Κάποιοι αστυφύλακες κατορθώνουν να ξεριζώσουν ένα από τα τουρνικέ και να απεγκλωβίσουν έτσι αρκετό κόσμο.
- 17:10 Επικρατεί πανδαιμόνιο. Ο κόσμος ουρλιάζει, αλλά κανείς μέσα στο γήπεδο αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει στη θύρα 7.
- 17:15 Νεκροί και τραυματίες μεταφέρονται με περιπολικά και ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ στο Τζάνειο νοσοκομείο Πειραιά, ενώ έχει σημάνει γενική κινητοποίηση στην αστυνομία και τα νοσοκομεία.
- 17:30 Γονείς, αδέρφια, συγγενείς και αρκετοί φίλαθλοι συγκεντρώνονται έξω από το νοσοκομείο με την αγωνία ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους.
- 17:50 Τα τηλεοπτικά δίκτυα ΕΡΤ και ΥΕΝΕΔ μεταδίδουν το γεγονός και κάνουν έκκληση σε γιατρούς να προσέλθουν στο Τζάνειο, ώστε να ενισχύσουν τους εφημερεύοντες αλλά και για αιμοδότες. Κινητοποιείται επιπλέον προσωπικό και στο Κρατικό Πειραιώς όπου μεταφέρονται κάποιοι βαριά τραυματισμένοι.
- 18:20 Φτάνουν στο Τζάνειο, ο Υπουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών κ. Δοξιάδης και οι Υφυπουργοί κ.κ. Τσουκαντάς και Αποστολάτος και δίνονται εντολές για ακόμα μεγαλύτερη κινητοποίηση γιατρών και αιμοδοτών. Η προσέλευση του κόσμου μεγαλώνει και ασθενοφόρα συνεχίζουν να διακομίζουν τραυματίες.
- 18:30 Το Κέντρο Άμεσης Δράσεως ζητάει από τα πληρώματα των περιπολικών και τους αστυνομικούς εθελοντές αιμοδότες να σπεύσουν στα δύο νοσοκομεία. Εκατοντάδες αστυνομικοί προσφέρουν αίμα.
- 18:50 Στο Τζάνειο καταφθάνουν, ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης κ. Δαβάκης, ο Υφυπουργός Προεδρίας Κυβερνήσεως κ. Αχιλλέας Καραμανλής, ανώτεροι αξιωματικοί της Αστυνομίας και παράγοντες και ποδοσφαιριστές του Ολυμπιακού και της ΑΕΚ.
- 19:00 Με εντολή του διευθυντή του ΕΚΑΒ κ. Καραβά ζητείται να τεθεί σε επιφυλακή και το ΚΑΤ, για να δεχτεί τραυματίες που έχουν ανάγκη νευροχειρουργικής επέμβασης.
- 19:15 Εκατοντάδες άτομα συγκεντρώνονται έξω από το Τζάνειο και με αγωνία ζητούν να μάθουν τα ονόματα νεκρών και τραυματιών.
- 19:30 Μεγάλη είναι η προσέλευση γιατρών και αιμοδοτών, ενώ δεκάδες γυναίκες λιποθυμούν από την αγωνία
- 19:40 Ο Υπουργός κ. Δοξιάδης ενημερώνει τον Πρωθυπουργό κ. Ράλλη, ο οποίος δίνει εντολή να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα και ενημερώνει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κ. Καραμανλή.
- 19:45 Δυνάμεις των ΜΑΤ αποκλείουν το Τζάνειο, απομακρύνοντας τον κόσμο από την κεντρική είσοδο για να γίνει πιο εύκολη η πρόσβαση στους γιατρούς και στους αιμοδότες.
- 20:00 Σκηνές αλλοφροσύνης διαδραματίζονται στο Τζάνειο από τους συγγενείς. Αναγνωρίζονται τα τρία πρώτα θύματα. Είναι οι Γιάννης Κανελλόπουλος, Γιάννης Διαλυνάς και Βασίλης Μάχος.
- 20:15 Από το 7ο Αστυνομικό τμήμα ξεκινούν την πραγματογνωμοσύνη στη ΘΥΡΑ 7, αναζητώντας τις αιτίες που οδήγησαν στην τραγωδία.
- 20:30 Στο Τζάνειο φτάνει ο Πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης ενώ σοβαρά τραυματίες μεταφέρονται στο Γενικό Κρατικό Πειραιά και στο ΚΑΤ. Γιατροί και νοσοκόμες βγαίνουν με ματωμένες τις μπλούζες στους διαδρόμους και φωνάζουν ονόματα τραυματιών. Αρκετοί από τους συγγενείς λιποθυμούν.
- 20:50 Τα ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα διακόπτουν το πρόγραμμά τους και παίζουν πένθιμη μουσική.
- 21:00 Περίπου 400 άτομα με άγριες διαθέσεις προσπαθούν να μπουν στο στάδιο Καραϊσκάκης, αναζητώντας τους υπεύθυνους. Τελικά, απομακρύνονται από μια διμοιρία των ΜΑΤ.
- 21:15 Ο διοικητής του Τζανείου νοσοκομείου κ. Απέργης βγαίνει στο διάδρομο και κάνει έκκληση στον κόσμο να απομακρυνθεί από την είσοδο, γιατί εμποδίζουν την κυκλοφορία περιπολικών και ασθενοφόρων. Εκκλήσεις γίνονται και από τα τηλεοπτικά δίκτυα.
- 22:00 Ο κόσμος αρχίζει να φεύγει από το Τζάνειο, το Γενικό Κρατικό Πειραιά και το ΚΑΤ.